(Tết tết tết tết đến rồi)

Tết nhất sắp đến đít rồi nên ngồi viết nốt phần cuối của series này. Những entry trước toàn thứ nhố nhăng báng bổ, nên entry này sẽ hết sức tử tế và khoa học (tích tí đức cho năm sau ^_^).

Okie, ăn Tết thì một trong những chuyện quan trọng nhất chắc chắn là ĂN rồi. Tớ sẽ không kể ra đây thống kê chi tiết mỗi dịp Tết trung bình chúng ta ăn bao nhiêu thịt thà tôm cá, bánh trái, rau củ quả…Nhưng người Mỹ trung bình tăng 1.4-2.3 kg hoặc hơn thế trong mỗi dịp nghỉ đông (từ lễ tạ ơn đến hết ngày đầu năm mới). Chả trách có tới hơn 40% dân Mỹ cảm thấy ‘tội lỗi’ vì ăn quá nhiều trong dịp này. Tớ thì nghĩ dân mấy nước Anh, Úc, Mỹ phải đến một nửa là đứt hết dây thần kinh kiểm soát ăn uống. Tại sao á? Để mọi người dễ hình dung, sau đây là số liệu cân đong đo đếm của người Anh. Nam giới ở đây trung bình cao 1.77 m, nặng 79 kg, số đo 3 vòng 107-94-102. Nữ giới trung bình cao 1.63 m, nặng 65 kg, số đo 3 vòng 98-86-103. Phụ nữ Mỹ còn khủng khiếp hơn với chiều cao trung bình 1.60 m, cân nặng 71 kg, số đo 104-88-109. Size quần áo trung bình của phụ nữ Anh là 16, trong khi tớ, biệt danh ‘Hằng béo’ ở nhà, sang đây mặc size 6-8 (của hiếm).

(Hai phụ nữ, một người size 4, một người size 18)

Nhưng đừng ai vì thế mà nhịn ăn Tết này nhá. Cơ thể con người không dễ thay đổi cân nặng như chúng ta vẫn nghĩ. Thí nghiệm trên người bình thường cho thấy cho ăn quá mức hoặc cho ăn đói hơn bình thường một thời gian sẽ dẫn đến tăng hoặc giảm cân (tất nhiên). Nhưng nếu quay trở lại chế độ ăn bình thường trước thí nghiệm, cân nặng sẽ dần trở về mức chuẩn ban đầu. Nếu bạn tăng cân quá 6 tháng, chuẩn cân nặng này sẽ tăng lên. Ví dụ tiêu biểu nhất là các bà bầu sau khi sinh thường nặng hơn trước khi mang thai. Để có thể giảm chuẩn cân nặng lâu dài, bạn cần giữ mức giảm cân trong vòng ít nhất 3 năm. Chả thế mà đa số những người ăn kiêng giảm béo sau một thời gian đâu lại vào đấy. Kết luận: bạn cứ ăn Tết thoải mái, nhưng sau mấy ngày Tết thì nhanh chóng quay về chế độ ăn thường ngày, nhiều rau và hoa quả, đảm bảo lại thắt đáy lưng ong như xưa.

Ăn phải đi đôi với uống. Trong xã hội phương Tây thời xưa (và có lẽ cả ngày nay cũng vậy), bia luôn được coi là thứ đồ uống bình dân, trong khi rượu vang được coi là đồ uống của nhà giàu và giới quý tộc. Ngũ cốc dùng để làm bia rẻ hơn nho, có thể cất giữ lâu hơn và lên men nhanh hơn, nên với người Hi Lạp và Roman cổ, ‘bia chỉ là thứ đồ uống bắt chước rượu vang, dành cho những kẻ tầm thường không biết trồng nho’. Điều này lí giải vì sao người phương Tây đón Giáng Sinh với vang và champagne chứ ko dùng bia. Còn Việt Nam thì bia khó làm và đắt hơn cuốc lủi nên Tết đến xuân về nhà nào cũng đủ cả bia cả rượu.

(Cheers)

Chính xác điều gì xảy ra khi chúng ta uống rượu bia phụ thuộc vào nguồn gene của bạn. Điều này được kiểm chứng bằng những thí nghiệm trên chuột. Sau khi bị cho say rượu, một số giống chuột ngủ thiếp hàng giờ, một số khác nhanh chóng tỉnh lại. Có giống ngồi trong góc lồng nhìn thẫn thờ, trong khi có giống khác lại chạy như ma đuổi. Nói chung không khác gì người.Tửu lượng phụ thuộc vào 2 enzyme: alcohol dehydrogenase (phân huỷ rượu thành acetaldehyde trong gan), và aldehyde dehydrogenase phân huỷ acetaldehyde thành acetate. Người nào không may chỉ có enzyme thứ nhất mà không có hoặc bị đột biến enzyme thứ 2 thường rất dễ say và chịu nhiều tác dụng phụ của rượu. Những người này rất nhanh bị đỏ mặt, vã mồ hôi, và thấy khó chịu mỗi khi uống vào. Thường thì người châu Âu hiếm khi rơi vào trường hợp này. Một enzyme khác trong não giúp người uống tỉnh rượu nhanh hơn. Người nào không có enzyme này thường ‘chết’ lâu hơn gấp đôi người thường. Thế nên lần sau bạn nào có say thì cũng không phải lo là lỗi của bạn, chính xác là lỗi của …bố mẹ bạn.

(Vodka, đồ uống number 1)

‘Tửu học’ không chỉ có thế. Khi uống vào, chất cồn được đưa xuống dạ dày và hấp thụ vào mạch máu thông qua một lớp màng ỏ thành dạ dày. Tốc độ hấp thụ cồn vào máu tuỳ thuộc vào đồ uống. Sau đây là một số ‘bí kíp’ uống rượu cho các bạn Tết này. Rượu nóng gây say nhanh hơn vì nhiệt làm tăng lượng máu đến lớp màng dạ dày, khiến cho lượng rượu hấp thụ vào máu tăng lên. Những loại đồ uống có bọt sủi tăm như rượu gin hay rượu pha nước có ga cũng gây say nhanh hơn. Bọt khí CO2 làm tăng quá trình thẩm thấu của cồn gấp 3 lần. Một gợi ý khác: để làm giảm hậu quả sau khi uống rượu (hangover), tốt nhất nên uống gin hoặc vodka (những loại rượu sản xuất bằng chưng cất, không màu). Brandy, vang đỏ, rum, whisky, vang trắng (nói chung là các loại rượu sản xuất bằng phương pháp lên men, thường có màu, chứa nhiều tạp chất) theo thứ tự đứng đầu danh sách các loại rượu gây nhức đầu. Đặc biệt rượu bourbon dễ gây say gấp 2 lần rượu vodka. (Giờ thì tớ đã hiểu tại Vodka Hà Nội lại được chuộng thế).

(Festive season sucks)

Ngày Tết, Giáng sinh thường được gắn với không khí vui vẻ, hội hè, tụ tập ăn uống. Thế nhưng mùa này cũng gắn liền với xu hướng gia tăng bệnh trầm cảm. Trên thực tế, số người tự tử vào những tháng mùa đông là thấp nhất trong năm, nhưng số ca nhập viện vì rối loạn tâm lý và trầm cảm lại tăng đáng kể. Khoảng 1/3 số người ở Mỹ cảm thấy cô đơn và sầu não hơn trong kì nghỉ. 15% tìm đến ăn uống và 12% tìm đến rượu bia để giải toả stress trong mùa lễ hội. Còn ở VN, tớ đảm bảo khối nhà cứ Tết đến là thẩn nào cũng có chuyện ‘bố nhăn nhó, mẹ cau có, con rúm ró’ vì đủ thứ thập cẩm hầm bà lằng. Cộng thêm ảnh hưởng của mùa đông ngày ngắn đêm dài, nhiều người, đặc biệt là phụ nứ, còn mắc SAD (seasonal affective disorder) hay chứng trầm cảm theo mùa.

Ở người khoẻ mạnh thì thế, nhưng có vẻ như không khí lễ Tết lại có tác dụng tích cực với những người đã gần đất xa trời. Những thống kê trên cả người Do Thái và người Trung Quốc cho thấy tỉ lệ tử vong một tuần trước Giáng Sinh, lễ quá hải (của người Do Thái) hay tết trung thu (của Trung Quốc) giảm mạnh, trong khi tuần sau dịp lễ Tết, tỉ lệ tử vong tăng đột biến có khi lên đến 61%.

Một điểm đặc biệt nữa là những người sinh vào những ngày lễ, Tết quan trọng như Giáng Sinh, quốc khánh…rất có nhiều khả năng trở thành những nhân vật xuất chúng hoặc thành người nổi tiếng, thành đạt, nhờ vào hiện tượng có tên BIRG (basking in reflected glory-Tắm trong ánh hào quang phản chiếu???). Ví dụ tiêu biểu nhất là nhà bác học Issad Newton, sinh vào đúng ngày Giáng sinh năm 1642. (Năm 1982 ngày khai giảng là 6/9 chứ không phải 5/9, hêhhêh, nói thế để tớ cũng được hưởng cái BIRG).

(Party time)

Không khí vui tươi trong những ngày lễ Tết có lẽ còn góp phần làm phong phú thêm đời sống tình cảm của mọi người. Thực tế chứng minh đây là dịp tuyệt vời để kiếm một nửa còn lại cho mình. Thống kê ở Mỹ cho thấy có tới 80% muốn có người yêu trong dịp nghỉ, 47% số người được hỏi tìm thấy tình yêu của mình trong một dịp hội hè lễ tết. 29% có ‘one night stand’ sau một đêm tiệc tùng ít nhất một lần. Còn ở Anh, 89% công ty nhận được đơn tố cáo bị ‘xâm phạm’ từ nhân viên sau buổi tiệc Giáng Sinh, tỉ lệ nạo thai và tỉ lệ thử HIV cao nhất vào 3 tháng đầu năm, lượng bao cao su bán ra cao nhất vào dịp ngay trước Giáng Sinh, tỉ lệ sinh cao nhất vào tháng 9 (nhất là tỉ lệ sinh ngoài hôn nhân). Ở những nước mà dịp lễ quan trọng nhất rơi vào tháng 1, khoảng thời gian có tỉ lệ sinh cao nhất cũng lùi lại theo, cao nhất vào tháng 10.

Kết luận: Tết này vẫn ăn uống như từ xưa đến nay vẫn thế, nhưng có lẽ từ năm nay tớ sẽ tích cực đi party nhiều hơn. Chúc cả nhà ăn Tết vui vẻ. Ciao!

Advertisements